6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli depremlerde Hatay, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya’da başta olmak üzere 11 ilde on binlerce yapı enkaza dönüştü, resmi verilere göre 53 bin 537 kişi yaşamını yitirdi, çocuklar da dahil olmak üzere yüzlerce kişi kayboldu.
Depremin üçüncü yılında özellikle yıkımın en fazla yaşandığı Hatay’da barınma sorunu çözülebilmiş değil. Sağlık, eğitim, ulaşım gibi temel haklara da erişim sorunları devam ediyor.
Adalet yok, cezasızlık var!
Adalet Bakanlığı’nın Kasım 2025 verilerine göre depremden etkilenen 11 ilde 2 bin 591 ceza davası açıldı. Davalarda sadece 208 tutuklu var.
Yakınlarını kaybeden ailelerin ısrarına rağmen davaların büyük çoğunluğunda kamu görevlileri yargılamaya dahil edilmedi. Sadece 42 kamu görevlisi hakkında soruşturma açıldı. Farklı davalarda birbirinin aynısı bilirkişi raporları verildi.
Adana’da yıkılan ve 96 kişinin yaşamını yitirdiği Alpargün Apartmanı’nın müteahhidi Hasan Alpargün dışında deprem davalarında olası kasıt ile yargılama yapılmadı. Yapı inşaatında proje ve imalat sürecinde gerekliliklerin yerine getirilmemesinin yaratacağı sonuçları bilmelerine rağmen sorumluluklarını yerine getirmeyen müteahhitlerin, kamu görevlilerinin olası kasıtla cezalandırılmamaları normalleşti. Kamu sorumluları yargılanmadan adaletin sağlanması ve yıkımların engellenmesi mümkün değil.
Güvenli/dirençli yapılarla depremler afete dönüşmez!
Maraş Depremleri deprem coğrafyasına sahip bu ülkede yaşanan ilk deprem felaketi değil. 6 Şubat’ta meydana gelen yıkım, kentlerin depreme hiç hazır olmadığını, yapı stoğunun ne denli çürük olduğunu, yerel-merkezi yönetimlerin yapı imalatı sürecinde sorumluluklarını yerine getirmediklerini bir kez daha en acı biçimiyle görünür kıldı.
Deprem güvenli/dirençli yapı inşa etmek mümkün. Türkiye’de her bir yerleşim alanında zemin şartları, olası deprem kuvvetleri ve yapıların deprem yükleri altında nasıl davranacağı bilimsel açıdan biliniyor. Yapıların projelendirilmesi ve imalatı bu şartlar altında yapıldığında, bilimsel gereklilikler eksiksiz yerine getirildiğinde bu yapılar depremlerde barınma güvenliğini sağlar.
Türkiye’de temel sorun yapı proje ve imalat sürecinin etkin denetlenmemesi. 99 Marmara Depremi’nin ardından uygulanan yapı denetim sistemiyle müteahhitler yaptıkları inşaatları kendi finanse ettikleri yapı denetim şirketleriyle ‘denetlediler’. Bu nedenle ki 6 Şubat Depremi’nde sadece yıllardır kentsel dönüşüme gerekçe gösterilen eski yapılar değil, yeni yapılan birçok yapı da yıkıldı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı konuyla ilgili verileri paylaşmaktan kaçındı. Çünkü iktidar bu yıkımdan doğrudan sorumlu.
Bir kez daha depremden inşaat rantı devşirmek: ‘‘Asrın inşası, asrın birlikteliği’’
AKP iktidarı, yıkılan kentlerde “fırsat”ı kaçırmadı, rezerv alan ilanlarıyla büyük bir el koyma operasyonu yürüttü. Barınma hakkı gasp edildi.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2026 yılı itibarıyla 155 bin 124 konut yapıldığını açıkladı. ‘‘Asrın inşası, asrın birlikteliği’’ sözüyle yapılan ve asıl amacı iktidar propagandası olan konut rantı harekâtı özellikle Hatay’da kent merkezini ele geçirdi.
Deprem güvenli yapıların inşa edildiği, deprem dirençli yeni bir kent yaşamı inşa etmek yerine darboğaza giren inşaat ekonomisine yeni bir saha yaratmış oldular. Deprem sonrası inşa edilen yapıların denetimi konusunda ise veriye ulaşmak mümkün değil.
Yapı proje ve imalat süreci tavizsiz denetlenmelidir
Yapı projelendirme ve imalat sürecinin tamamı denetlenmeli, yönetmelikler dışındaki atılmış her adım cezalandırılmalıdır.
Yapı proje ve imalatında, kamuda görev alan mühendislerin, mimarların meslek odalarına üye olmaları ve sorumluluklarının oda tarafından denetlenmesi sağlanmalıdır.
Deprem güvenliğini yok eden, ülkeyi çürük yapılara mahkûm eden yerel-merkezi yöneticiler yargılanmalıdır.
Deprem güvenli kentler istiyoruz!
Her deprem gündeminde yeniden yeniden dile getiriyoruz. Yaşamlarımız ve geleceğimiz için deprem güvenli yapıları hayata geçirmek zorundayız.
Deprem bekleyen kentler başta olmak üzere yapıların, yerleşim alanlarının deprem gibi acil durumlara dirençli hale gelmesi için hızlıca harekete geçilmelidir.
Politeknik
