Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından yayınlanan meslek standartları esnek çalışmayı standartlaştırmayı hedefliyor.

2006 yılında kurulan Mesleki Yeterlilik Kurumu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı bir kuruluş. Türkiye’deki meslek standartlarının Avrupa Birliği’yle uyumlu olarak kurulması MYK’nın temel görevi olarak tanımlamaktadır. Bu doğrultuda önemli kısmı Avrupa Birliği desteklerinden oluşan bir bütçeyle meslek standartları hazırlanmaktadır. MYK, meclis gündeminde yer alan Torba Yasa’daki çalışma hayatına ilişkin maddelerde amaçlanan esneklik, istihdam edilebilirlik, sermayeye eğitimli ve ucuz işgücü sunma hedeflerine göre çalışan bir kuruluş. Şimdiye kadar MYK tarafından hazırlanan 135 kadar meslek standardı Resmi Gazete’de yayınlanmış durumda.

Mesleki Yeterlilik Kurumu ile standart hazırlanması için protokol imzalayan kurumlar arasında işveren sendikaları (İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES), Metal Sanayicileri Sendikası (MESS), Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası (TTSİS) , Çimento İşverenleri Sendikası (ÇEİS)); Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK), ticaret odaları (İTO, ATO, EBSO), çeşitli meslek dernekleri yanı sıra Türk Eczacıları Birliği (TEB) ve Hak-İş/Çelik-İş Sendikası da yer alıyor. Görüş istenen yerler arasında da resmi kurumlardan meslek odalarına, işçi sendikalarından işveren sendikalarına, üniversitelerden meslek derneklerine kadar pek çok kurum ve kuruluş yer alıyor. Ancak standartların teknik maddelerin dışındaki bölümleri – teknik bölümlerin ayrıntılı incelemesi liberal ideolojiyi yansıttığını görüyoruz.

Meslek Standartlarında meslek tanımı, ilgili yasal düzenlemeler, çalışma ortamı ve koşulları, görevler, işlemler ve başarım ölçütleri, kullanılan araç, gereç ve ekipman, bilgi ve beceriler, tutum ve davranışlar ile ölçme, değerlendirme ve belgelendirme gibi başlıklar bulunuyor. Standartlar incelendiğinde meslek gruplarıyla ilgili olarak yazılan mevzuatın rastgele ve standardı hazırlayanların aklına estiği şekilde yazıldığı görülüyor. Ancak, standartlarda çalışma saatlerinin esnekliği neredeyse standart.

“Yönetişim” in bir örneğini yansıtan meslek standartlarının hazırlık süreci, sonuç olarak ta “yönetişim” in işlevlerine uygun standartlar çıkartıyor: “Değişime ayak uyduran, çevresiyle etkili iletişim kuran, disiplinli, zamanı iyi kullanan, verimli çalışan” işçiler. Lüzumlu lüzumsuz bir sürü maddenin sıralandığı “Tutum ve Davranışlar” arasında “örgütlenmek, hakkını aramak, çalışma arkadaşlarıyla dayanışma içinde olmak, iyi çalışma koşulları için çabalamak” gibi özellikler ise “yönetişim”in doğası gereği yer almıyor. Tutum ve Davranışlar başlığı altında genellikle belirtilmiş olan “meslek ahlakına sahip olmak” özelliğinin ise örneğin işverenin verdiği çevre ve halk karşıtı emirleri uygulamamayı içerip içermediği standartlarda belirtilmiyor.

Örnekler:

– Pideci- Seviye 3: MYK tarafından hazırlanıp 29/12/2010 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Pideci-Seviye 3 standardında meslekle ilgili mevzuat içinde sayılan 19 adet Kanun ve Yönetmelik arasında 2822 sayılı Toplu Sözleşme, Grev ve Lokavt Kanunu yer almakla birlikte 2821 sayılı Sendikalar Kanunu yer almıyor. Standartta “Çalışma Ortamı ve Koşulları” başlığında “Tatil günlerinde çalışma, vardiya usulü ve fazla çalışma söz konusu olabilir” deniliyor. “Tutum ve Davranışlar” başlığı altında ise Pideci’den beklenen 22 davranış standardı sıralanıyor. Bunlar arasında “Amirlerine ve çalışma arkadaşlarına doğru ve zamanında bilgi aktarmak”, “Değişime açık olmak ve değişen koşullara uyum sağlamak”, “İletişim kurduğu kişilerle etkili ve güzel konuşmak”, ”Verimli ve ekonomik çalışmaya özen göstermek” gibi maddeler sıralanmış. Standardı hazırlayan kuruluş “Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK)” olunca farklı bir standart beklemek zor olsa gerek.

– Dozer Operatörü- Seviye 3: Bu standart “Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES)” tarafından hazırlanmış ve “İş Makinaları Mühendisleri Birliği (İMMB)” de yardımcı kuruluş olarak hazırlık sürecinde yer almış. Çalışma Ortamı “operatör vardiya usulü, esnek mesai zamanlarında çalışır” şeklinde belirtilmiş. Tutum ve Davranışlar içinde sayılan bazı başlıklar: Amirlerine doğru ve zamanında bilgi aktarmak; Çalışma zamanını iş emrine uygun şekilde etkili ve verimli kullanabilmek; Değişime karşı açık olmak ve değişen koşullara uyum sağlamak; Sağlığına özen göstermek.

– Kule Vinç Operatörü- Seviye 3: Bu standardı da İNTES hazırlamış. Çalışma Ortamı ve Koşulları’nda belirtilen özelliklerden birisi esnek çalışmayı içeriyor: “Kule vinç operatörleri esnek çalışma saatlerine (fazla mesaili, gece gündüz vardiyalı) uyum sağlayabilmelidir.” Tutum ve Davranışlar içinde ise “İş disiplinine sahip olmak; İşyeri çalışma prensiplerine uymak; Sabırlı olmak; Soğukkanlı olmak” gibi özellikler sıralanmış.

– Eczane Destek Hizmetleri Çalışanı- Seviye 3: Türk Eczacıları Birliği (TEB) tarafından hazırlanan bu standart henüz taslak halinde. Bir meslek örgütünün hazırladığı bu standart ta işveren örgütlerinin hazırladığı standartlarla benzer özellikler gösteriyor. Çalışma ortamı ve koşulları içinde “mesai zamanları, işin gereklerine göre esnektir, nöbet günlerinde geceleri, hafta sonlarını ve tatilleri de içeren değişken çalışma zamanı düzenlemelerine sahip olabilmektedir” deniliyor. Eczacılığın gerekleri olarak değerlendirilebilecek olan bu değişken zamanlarda çalışmanın karşılığında çalışana ne tür bir karşılık verileceğine ise standartta yer verilmesine gerek duyulmamış. Tutum ve Davranışlar başlığı altında sıralanan 26 adet özellik içinde işle ilgili teknik özelliklerin yanında “Giriş çıkış saatlerine tam olarak uymak; İş disiplinine sahip olmak; İşyeri çalışma koşul ve prensiplerine uymak; Mesleğini sevmek” gibi özellikler yer alıyor.

Sonuç Yerine

Alternatif meslek standartlarını ortaya koymak ise, esnek standartları yazan komitelerde yer alan Hak-İş gibi sendikalara değil, gerçek emekçi örgütlerine düşüyor.
Bizim standartlarımızda ise içinde bulunduğumuz aşamada 35 saatlik çalışma; insanca yaşama ücreti; doğa ve toplum sağlığı, işçi sağlığı ve iş güvenliği için işverenlere karşı direniş; tornacıyla mühendisin, pideci ile garsonun, sekreterle teknik elemanın dayanışması ve birlikte mücadelesi yazıyor.

Ertuğrul Bilir – Makina Mühendisi

Kaynak:
– www.myk.gov.tr