Elektrik Mühendisleri Odası: “Enerji Fiyat Artışı Şampiyonu Türkiye”

OECD enerji fiyat artışları endeksi, Türkiye’de zamlarıntek başına dünyadaki fiyat artışlarıyla açıklanamayacağını gösterdi…

ENERJİ FİYAT ARTIŞI ŞAMPİYONU TÜRKİYE

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) enerjifiyatları endeksine göre Türkiye enerji fiyatları en çok artan ülke konumundabulunuyor. 2000 yılının baz alındığı endeks çalışmasına göre, Türkiye ekimayında yapılan elektrik ve doğalgaz zamları yansımamış haliyle 596.54 olanAğustos 2008 endeksiyle tüm OECD ülkelerini geride bıraktı. Türkiye’ye en yakınülke konumundaki Slovakya’nın bile endeks değeri 223.53’te kaldı.

OECD’nin 2000 yılında enerji fiyatlarını 100 kabul ederekhazırladığı endeks çalışmasına göre, Türkiye’nin endeks değeri kriz yıllarıolan 2001 ve 2002’de fırladı. 2001 yılında 192.2, 2002’de 279.9 olan endeks,elektrik fiyatlarına artış yapılmamasına karşın düzenli olarak sonraki yıllardada artmaya devam etti. Böylece 2003’te 330.9’a, 2004’te 346.5’e, 2005’te397.5’e ulaşan Türkiye’nin enerji fiyatları endeksi, 442.2 ve 470 değerleriyle2006 ve 2007 yıllarında 500’lü seviyelere yaklaşırken, 2008 yılında elektrik vedoğalgaza yapılan yüklü zamlarla kriz yıllarını aratacak düzeyde artışa sahneoldu.

2008 Kriz Yıllarını Aratmadı

OECD verilerine göre Eylül 2008 itibarıyla Türkiye’ninenerji fiyatları endeksi 2007 yıl sonundaki 470 değerinden 603.8 değerinefırladı. Böylece 2002 yılından bu yana AKP Hükümeti’nin iktidar olduğu dönemdeenerji fiyatları artışı yüzde 115.7’ye ulaştı. OECD ülkeleri toplamında ise2002 yılında 104 olan endeks değeri Ağustos 2008’e gelindiğinde toplamda yüzde77.4’lük artışla 184.4 değerine ulaştı.

Bu gelişmeler sonucunda zaten 2001 kriziyle enerji fiyatlarıendeksi çalışmasında 30 ülke arasında enerji fiyatları tavan yapan ülkekonumunda yer alan Türkiye, elektrik fiyatlarına zam yapılmayan 2005, 2006 ve2007 yıllarında da sıralamada en pahalı ülke şampiyonluğunu korudu. Bu yılyaşanan fiyat artışlarıyla ise Türkiye’nin enerji fiyatları endeksi ile diğerOECD ülkelerinin enerji fiyatları endeksleri arasındaki makas iyice açıldı.

OECD’nin Kat Kat Üstündeyiz

OECD ülkeleri ortalama enerji fiyatları endeksiylekarşılaştırıldığında Türkiye’nin 2005 yılında OECD ülkeleri toplamından yüzde196.3 üzerinde olan endeks değeri, 2006 yılında yüzde 202, 2007 yılında yüzde208.78 daha yüksek bir değere sahip oldu. 2008 yılına gelindiğinde ise, Ağustos2008 itibarıyla 184.42 olan OECD ortalama enerji fiyatları endeksine karşılıkTürkiye’nin endeks değeri 596.54’e ulaştı. Böylece OECD ülkeleri endeksdeğerini yüzde 223.47 aşan Türkiye’de bu yılın 8 aylık döneminde enerjifiyatları artışı yüzde 27’yi buldu.

Türkiye, ABD ve İzlanda ile Şampiyonlar Liginde

Enerji fiyatları endeksinde 2001 kriz dönemi etkisindensıyrılmak için 2007 yılını baz yıl kabul ederek, OECD enerji fiyat artışverileri üzerinden 2008 yılına ilişkin endeks oluşturulduğunda, ağustos ayısonu itibarıyla Türkiye’nin 127’ye ulaşan endeks değeri ile ABD ve İzlanda’dansonra en fazla fiyat artışı gerçekleştiren üçüncü ülke olduğu görülüyor.Küresel krizin başlangıç ülkesi olarak görülen ABD ve küresel kriz ortamındaülke olarak iflası açıklanan İzlanda’da bu yılın 8 ayında gerçekleşen enerjifiyatları artışı dikkat çekerken, ABD’nin 128.2, İzlanda’nın 128.1, Türkiye’ninde 127 endeks değerleriyle 121.15’lik OECD ortalamasının yüzde 5.8-5.7 ve yüzde4.8 üzerinde oldukları görülüyor.

Zamlar Dünyadaki Fiyat Artışlarıyla Açıklanamaz

OECD’nin enerji fiyatları endeksi, zaten yüksek fiyatlarödeyerek enerjiye ulaşabilen yurttaşların AKP iktidarı döneminde kriz yıllarınıaratmayan yüksek zamlara maruz kaldıklarını gösteriyor. Bu zamlar, iddiaedildiği gibi yalnızca dünyadaki enerji fiyat artışlarıyla açıklanamaz. NitekimTürkiye’nin enerji fiyatları artışının OECD ülkelerinin oldukça üzerindegerçekleşmesi de bunun açık göstergesidir. Bu nedenle Türkiye’nin müdahilolamadığı dış kaynaklı artışların haricinde ülke içinde enerji alanındayaratılan kaosun dikkatle incelenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilmiş olan veriler özelleştirmeye dayalıpiyasacı politikaların başarısızlığını bir kez daha kanıtlamaktadır. Hükümetbir an evvel enerji politikalarını masaya yatırarak, vatandaşa fatura kesmeanlayışından uzaklaşmalı, sorunun gerçek kaynağı olan, egemenlerin çıkarınaodaklanmış, kamu üzerinden bu kesimlere kaynak aktarmaya dayalı politikalardanvazgeçmelidir.

Çözüm; siyasal etkilerden arındırılmış, yönetiminde toplumuntüm örgütlü kesimlerinin temsil edildiği, şeffaf ve denetime açık kamuörgütlenmesinden geçmektedir. Bu yapı ile ülkede yaşayanların bir kesiminindeğil, tüm yurttaşların ortak çıkarı gözetilebilecektir. Yaşanan sorunlarındaha da derinleşmeden aşılabilmesinin tek çözümü budur.

Bu çerçevede kaynak çeşitlendirmesi ile enerji alanında dışabağımlılığı azaltarak, yerli ve yenilenebilir kaynakları değerlendirecek, planlamaanlayışını esas alan kamunun acilen devreye girmesi gerekmektedir.

 

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI
41. DÖNEM YÖNETİM KURULU
11.10.2008