Meslek ve Çevre Örgütleri: “Allianoi ve Hasankeyf Kurtuldu”

ALLİANOİ ve HASANKEYF KURTULDU

26 Kasım 2008 günü  Ankara‘da, Danıştay 6. Dairesi‘nde Allianoi ve Hasankeyf‘in sular altında bırakılmasının önünü açan, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu‘nun Resmi Gazete‘nin 27.10.2006 tarihli sayısında yayımlanarak yürürlüğe giren 04.10.2006 tarihli ve 717 sayılı “Baraj alanlarından etkilenen taşınmaz kültür varlıklarının korunması” ile ilgili ilke kararının 2. ve 3. maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın duruşması yapılmış ve dava, karar verilmek üzere heyete devredilmişti.

Bugün de Danıştay 6. Dairesi‘nde Koruma Yüksek Kurulu‘nun aynı ilke kararının iptali ile ilgili 74 duyarlı yurttaşın açmış olduğu davanın duruşması yapıldı.

Kuşkusuz tarihi bir güne tanıklık ediyoruz. Danıştay 6. Dairesi, Arkeologlar Derneği, Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, TMMOB Mimarlar Odası, İzmir Turist Rehberleri Odası ve Çağdaş Hukukçular Derneği‘nin davasında Allianoi ve Hasankeyf‘in sular altında bırakılmasının önünü açan, Koruma Yüksek Kurulu‘nun DSİ‘ye, “barajın planlanan alanın dışında başka bir yerde yapılmasının mümkün olmadığının saptanması” halinde taşınmaz kültür varlıklarının “başka bir yere taşınması ya da belgelenerek su altında bırakılmasına karar” verme yetkisi veren ilke kararının iptaline karar vermiştir.

Mahkeme gerekçeli kararında 717 no‘lu İlke Kararının 2 ve 3. maddelerinde getirilen düzenlemenin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu‘nun 3, 9 ve 10. maddelerine aykırı olduğu,  2863 sayılı Kanun ile Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurullarına verilen görev ve yetkinin, İlke Kararı‘nın iptali istenilen maddeleri ile DSİ‘ye verilmesi, DSİ‘nin de bu karar doğrultusunda taşınmaz kültür ve tabiat varlığını su altında bırakma kararını vermek ve bu kararını Koruma Bölge Kurulu‘na bildirmek suretiyle Kurul‘un bir proje seçmesini istemesinin hukuka aykırı olduğuna karar verilmiştir.   

Bilindiği üzere Anayasanın 63. Maddesinde “Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunması sağlar” denilmek suretiyle devlete sit vasfındaki kültür ve tabiat varlıklarının “korunmasını sağlamak” ile ödev yüklenmiştir.

Bilindiği gibi; Anayasa‘nın 90/son maddesi gereğince; usulüne uygun şekilde yürürlüğe konulmuş “Birleşmiş Milletler Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme (1972-Paris), Avrupa Konseyi Avrupa Mimari Mirasının Korunması Sözleşmesi (1985-Granada), Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (1992 Valetta/Malta) sözleşmeleri kanun hükmündedir.

Yüksek Mahkeme‘nin uluslararası sözleşmeler ile teminat altına alınan, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile tatbiki sağlanan Devletin Anayasal koruma görevini aşarak ortadan kaldıran Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu‘nun 717 no‘lu İlke Kararının 2 ve 3. maddelerini iptal etmesi, Allianoi ve Hasankeyf başta olmak üzere DSİ‘nin tasarrufu ile sular altında bırakılacak arkeolojik mirasın kurtarılmasına yeni bir müjdenin sesidir.

Kamu yararının gerçekleştirilmesi ve kültürel mirasın koruyucusu olan davacı demokratik kitle örgütleri ile 74 yurttaşın sesi, 2000 yıllık tarihi ile ülkemizin sağlam kalmış halen kullanılabilecek sıcak suyu olan en büyük suyla tedavi (hidroterapi) merkezi, aynı zamanda dünyanın doğa tarafından en iyi korunmuş ve en sağlam kalabilmiş sağlık yurtlarından birisi olan Allianoi ile Ilısu barajı‘nda tutulacak sularının tehdidi altında nefes almaya çalışan Hasankeyf‘in çığlığı olmuştur.

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu‘nun 717 no‘lu İlke Kararının 2 ve 3. maddelerinin Yüksek Mahkeme‘ce iptali ile birlikte Allianoi ve Hasankeyf başta olmak üzere arkeolojik mirasın koruma adı altında sular altına gömülmesi kararından derhal vazgeçilmeli, gerçek ve katılımcı bir koruma anlayışının yeniden inşası için ülkemiz demokratik güçleri ile bilim insanlarından oluşan yeni bir istişare kurulunun toplanarak tarihimizi gömerek değil, tamamıyla günyüzüne çıkarılarak korunmasına yönelik tüm engeller kaldırılmalıdır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Arkeologlar Derneği, Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, TMMOB Mimarlar Odası, İzmir Turist Rehberleri Odası,  Çağdaş Hukukçular Derneği ile 74 Yurttaş adına

Av. Arif Ali CANGI, Av. Hilal KÜEY, Av. Emre Baturay ALTINOK

Allianoi Girişim Grubu Dönem Sözcüsü Alime MİTAP

Allianoi Girişim Grubu Önceki Dönem Sözcüsü Dr. Oya OTYILDIZ

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Başkanı Dr. Ayşegül ORUÇKAPTAN