‘Davet’li yollar 3. havalimanına çıkıyor – Çiğdem Toker (Cumhuriyet)

3.havalimanı inşaatında çalışan kamyonların Fetih şovunu “korku filmi”ne benzetenler oldu. Daha fazlası bence. Kamyon şoförlerinin ortak jesti gibi sunulan bu “anlaşmalı” şov, uygarlık vaadi ardına saklanmış şiddet ve ilkelliği gözümüze sokan mütecaviz bir gösteriydi.

Birden çok kritere göre Cumhuriyet tarihinin en büyük projesi olarak takdim edilen 3. havalimanı, büyüklüğüyle orantılı olarak yeşili yok eden proje olarak da ilerliyor. Yap-İşlet-Devret yöntemiyle yaptırılan diğer mega projeler gibi 3. havalimanı da “Milletin cebinden beş kuruş çıkmadığı” sloganıyla tanıtıldı. Oysa bu projede de milletin cebinden sanıldığından daha çok para çıkıyor. Anlatayım:

3.havalimanını inşa eden İGA konsorsiyumu, beş tanınmış müteahhitlik şirketinden oluşuyor: Cengiz-MAPA-Limak-Kolin-Kalyon.

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, son 4-5 yıldır, olağandışı durumlarda kullanılan “pazarlık” yöntemini ihalelerde olağan bir yol olarak seçtiğini geçen pazar yazdım. Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi işletildiğinde, açık ihale yapmak yerine, idare belli firmaları çağırıp aralarından seçerek yol yaptırıyor. Son dört yılın “davet” yöntemli ihalelerine bakıldığında İGA konsorsiyumunu oluşturan firmaların, büyük ölçekli “davet”li işler yaptığı görülüyor. Aşağıda -derlediğim- yıllara göre İGA’yı oluşturan firmalara “verilen” davetli işleri paylaşıyorum;

2013 yılı

Ordu-Ulubey-Topçam 50.4 milyon TL Kalyon (TCK)

Batman-Siirt köprü yapımları 136 milyon Nurol+Cengiz

Genç-Servi yolu 79 milyon TL Cengiz+Özaltın

Şırnak-Pervari ayrı yolu 181.8 milyon TL Limak

Van-Hakkâri ayr. Başkale 305.2 milyon TL Mapa

Toplam: 752.4 milyon TL

2014 yılı

Samsun-Sinop ayrımı Güzelçay yolu

78.8 milyon TL Cengiz İnşaat

Kastamonu-Çankırı Ilgaz 213.3 milyon TL Cengiz İnşaat

Toplam: 292.1 milyon TL

2015 yılı

İzmir-Manisa Devlet yolu Sabuncubel

Tüneli ve bağlantı yolları yapımı 193 milyon TL Kalyon İnşaat

Tandoğan-Keçiören metrosu bağlantı 29.5 milyon TL Limak İnşaat (Ulaştırma Bakanlığı)

Trabzon-Aşkale(Dokap) Maçka-Kara-hava yolu 44.8 milyon TL Cengiz İnşaat

Toplam: 267.3 milyon TL

2016 yılı

İkizdere Ayr.-Ovit Tüneli bağlantı 390.5 milyon TL Cengiz İnşaat

Toplam: 390.5 milyon TL

2017 yılı

Kastamonu-Çankırı Kırık Barajı varyantı

yol yapım işi 607.3 milyon TL Cengiz İnşaat

Sabuncubel Tüneli ve bağlantı yolları 175 milyon TL Kalyon İnşaat

Toplam: 782.3 milyon TL

Havalimanı şirketlerine 2.5 milyar

Son beş yıldır 3. havalimanı şirketlerine çoğunluğu KGM olmak üzere, “pazarlık” usulüyle verilen işlerin toplamı 2.5 milyar TL’ye ulaştı. Bu tutarın yarıdan fazlasını ise (1.4 milyar TL’si) Cengiz İnşaat’a ihale edilen işler oluşturuyor.

Soru şudur: Deprem, afet, öngörülemez hallerde uygulanan davet yöntemi, kötüye kullanılmadan serbest rekabet ortamında normal ihale yapılsa, İGA şirketleri ve en çok da Cengiz İnşaat bu büyüklükteki yol ihalelerini alabilir miydi?

21/b yönteminde ısrarın özel bir nedeni mi var? Karayolu ihalelerinde ihale bedelleri, bütçeden direkt aktarılıyor. Acaba 3. havalimanının ilerlemesi, bütçeden 21/b yoluyla İGA şirketlerine aktarılan ihale kaynakları sayesinde (de) mi mümkün oluyor? Ne dersiniz?